Gálddoaivvi rávvagat ja njuolggadusat

15.9.2020
Koronavirusa geažil luonddusge lea ágga atnit dorvogaskkaid ja čuovvut earenoamáš giehtahygieniija ee. stobuin, dolastallanbáikkiin ja hivssegis fitnamiid maŋŋá. Meahciráđđehusa linnjemat ja rávvagat beaiváduvvojit, go almmolaš koronarávvagat šaddet dárkileabbon.
Geahča lassidieđuid ja čuovo min rávvagiid.

Rávvagat Gálddoaivvis johtaleapmái

Ovddalgihtii ráhkkaneapmi

Mátketelefovnnaid gullon

  • Vaikko Suoma mátketelefonfierpmit gokčet viidát riikka, de Gálddoaivvi meahcceguovllus sáhttet leat báikkit, main telefovdna ii gullo. Dárkkis mátketelefonfierpmi govčču iežat telefonoperáhtoris. Dasa lassin leat álo báikkit, main mátketelefovdna ii doaimma dahje doaibmá funet. Dalle sáhttá ábuhit dat, ahte manná birastahtti duovdagis badjelii jalges sadjái ja/dahje váldá telefovnna SIM-goartta eret heahteriŋgema boddii. Gánnáha maiddái váldit vuhtii dan, ahte sierralágan mátketelefovnnaid gaskkas leat gullonearut.

Biergasat

  • Duottarguovllus jođedettiin olbmos galggašedje leat erenoamážit starges gápmagat ja bieggajeahkki bivut.
  • Kárta ja kompássa galget áinnas fárrui ja maiddái idjadanbiergasat, mátkevuoššan, vuosttasveahkkelávka ja doarvái niesti.

Dorvvolašvuohta

  • Dálki molsašuddá johtilit erenoamážit álgogeasis ja dálvit. Veahki lea áddjái fidnet heahtedilis iige dat leat álki guhkes gaskkaid ja geainnuhisvuođa dihte. Álggahalli vánddardeaddji ávžžuhit vánddardit fárrolagaid dakkáriin, guhte lea hárjánan johtit meahcis.
  • Gánnáha almmuhit vánddardeami johtolatplána ja áigetávvala ustibiidda dahje lagamus oapmahaččaide. Davvi-Sámi luondduguovddáš Siida váldá maiddái vuostá almmuhusaid, muhto vánddardeaddji galgá dalle áinnas muitit almmuhit iežas máhccamis.
  • Jus dus reaissustat boahtá heahti, ovdamearkan láhppot, lápmašuvat dahje áiccat meahccebuollima, riŋge nummirii 112 ja daga heahtedillialmmuhusa.
  • Váldde mielde vuosttašveahkki dárbašiid.

Jagiáiggit ja sesoŋŋaáiggit

  • Cuoŋománnu lea ealaskeamos áigi meahcceguovllus, goas guovllus johtet čuoigit, mohtorgielkájohttit ja bilkejeaddjit. Nubbi sesoŋŋaáigi lea suoidne-borgemánus, goas vánddardeaddjit leat guovllus. Iešalddes guovllus eai leat dáid áiggiidge liiggás olbmot.
  • Ruški álgá čakčamánu álggogeahčen ja bistá guokte-golbma vahku. Ruškki ivdnáivuohta molsašuddá jagiid mielde.
  • Čuoikaáigi álgá geassemánu gaskkamuttu rájes. Dajahusa mielde čuoika buktá mihcamáraid - vaikko dasto vázzinsoappi veagas. Suoidnemánnu lea vearrámus čuoikaáigi. Muohtahis dálvviid maŋŋá ja goike gesiid diet givssálaš huraideaddjit leat uhcit.
  • Bissovaš muohttaga muohttá dábálaččat golggot-skábmamánus. Muohta sáhttá leat uhccán gitta loahpageahčai jagi. Buoremus cuoŋosiivvut deivet njukča-cuoŋománnui. Oktilis muohtagovččas suddá miessemánu gaskkamuttu rádjai. Suddančáziid áigge vánddardeaddji galgá smiehttat gokko rasttilda boršos jogaid ja ádjagiid. Čázi allodat ja dulvvi bistin molsašuddá jahkásaččat.

Heahtenummir 112

Jus dus reaissustat boahtá heahti, ovdamearkan láhppot, lápmašuvat dahje áiccat meahccebuollima, riŋge nummirii 112 ja daga heahtedillialmmuhusa (pdf, 182 kt, 112.fi)Dárkilut rávvagat heahtedillái (suomagillii).

112 Suomi -mobiilaaplikašuvdna

Go heahtetelefovdnii riŋgejuvvo 112 Suomi -aplikašuvnna (112.fi, suomagillii) bokte, de heahteguovddášgohcci oažžu automáhtalaččat dieđu riŋgejeaddji sajádagas.

Lappis leat ollu báikkit gos telefon ii gullo, ja dihto telefonmállet eai doaimma buollašis. Nuba máđidjaplána oktan áigetávvaliin lea buorre almmuhit soapmásii. Gánneha doallat telefovnna liekkasin sihke biepmu ja juhkamuša fárus. Vai mátketelefovnnas ii nogaše rávdnji, váldde mielde ovdamearkan liikerávdnjerusttega, várrebáhttera dahje boares telefovnna, mas lea buorre báhtter.